Hiện nay đang là giai đoạn quan trọng khi trái hồ tiêu bước vào thời kỳ tích lũy (đổ hạt). Tuy nhiên, tình trạng nắng nóng và khô hạn kéo dài đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng của cây và quá trình phát triển của trái. Vì vậy, cần áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng ngừa và xử lý kịp thời để duy trì sức cây và ổn định năng suất.
- Tác hại của nắng nóng, khô hạn đối với hồ tiêu
1.1 Ảnh hưởng đến đất trồng
Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, nhiệt độ bề mặt đất vào buổi trưa có thể vượt 50°C, làm nước bốc hơi nhanh. Đất trở nên khô cứng, co lại và nứt nẻ. Hàm lượng chất hữu cơ suy giảm, đồng thời khả năng hấp thu các dưỡng chất như đạm (N), magiê (Mg) cũng giảm rõ rệt.
1.2 Ảnh hưởng đến bộ rễ
Nhiệt độ cao và thiếu nước làm hạn chế sự phát triển của rễ tơ và khả năng ăn sâu của rễ chính, dẫn đến giảm hoạt động sinh lý của rễ. Hậu quả là cây khó hấp thu dinh dưỡng, dễ xuất hiện triệu chứng thiếu chất. Ngoài ra, điều kiện này còn tạo thuận lợi cho tuyến trùng rễ phát sinh, gây hại nghiêm trọng đến hệ rễ và làm suy yếu cây.
1.3 Ảnh hưởng đến phần trên mặt đất
Ánh nắng mạnh có thể gây cháy lá, cháy thân. Trường hợp nặng, lá và cành bị héo, chuyển màu đen và rụng; các chồi non bị khô chết. Đồng thời, nguy cơ phát sinh bệnh khảm lá tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh trưởng của cây non và năng suất của cây đang cho trái.
- Biện pháp phòng ngừa
Để giảm thiểu rủi ro do nắng nóng và khô hạn, cần chuẩn bị ngay từ khâu thiết kế vườn và canh tác:
Đảm bảo nguồn nước: Lựa chọn khu vực trồng gần nguồn nước, thuận tiện cho tưới tiêu.
Thiết kế vườn hợp lý: Đối với đất bằng nên lên luống; đất dốc cần làm bậc thang hoặc đường đồng mức. Ở vùng ít mưa, có thể tạo bồn giữ nước quanh gốc.
Ứng dụng hệ thống tưới tiết kiệm: Lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt hoặc tưới kết hợp bón phân để nâng cao hiệu quả sử dụng nước và dinh dưỡng.
Trồng xen, trồng phủ: Áp dụng mô hình xen canh với các cây như cau, dừa, cao su hoặc trồng xen cây ngắn ngày (khoai lang, rau màu…) giúp giảm nhiệt độ đất, hạn chế bốc hơi nước.
- Biện pháp ứng phó khi xảy ra hạn, nóng
Khi cây hồ tiêu đã xuất hiện dấu hiệu bị ảnh hưởng, cần xử lý nhanh chóng:
Tưới nước kịp thời: Tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát để giảm sốc nhiệt. Ưu tiên các phương pháp như tưới nhỏ giọt, phun mưa hoặc tưới rãnh.
Xới đất và phủ gốc: Xới nhẹ lớp đất mặt, sau đó phủ bằng vật liệu như rơm rạ, xơ dừa để giữ ẩm.
Che bóng: Ở vùng nắng gắt, có thể sử dụng lưới che để giảm cường độ ánh sáng.
Bổ sung magiê: Khi xuất hiện hiện tượng vàng lá giữa gân (trên 25% tán cây), cần phun phân bón lá chứa Mg để cải thiện quang hợp và hỗ trợ quá trình phát triển trái.
Quản lý tán cây: Tỉa bỏ hoa, cành vượt và chồi non không cần thiết nhằm giảm tiêu hao nước.
Phòng trừ sâu bệnh:
Tuyến trùng rễ: Sử dụng thuốc đặc trị theo khuyến cáo, xử lý quanh vùng rễ theo định kỳ.
Bệnh khảm lá: Cắt bỏ cành bị bệnh, kết hợp phun thuốc sinh học hoặc hóa học phù hợp; với cây bị nặng cần loại bỏ và xử lý đất bằng vôi.
Nắng nóng và khô hạn là thách thức lớn đối với ngành hồ tiêu, đặc biệt trong giai đoạn hình thành năng suất. Việc chủ động phòng ngừa kết hợp xử lý kịp thời không chỉ giúp bảo vệ sinh trưởng của cây mà còn góp phần duy trì sản lượng và chất lượng hồ tiêu trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt.
