Trong quá trình canh tác cà phê, việc tỉa cành (tạo tán) là một khâu quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, sức sinh trưởng và khả năng phòng trừ sâu bệnh. Bài viết dưới đây tổng hợp kinh nghiệm thực tế, giúp người trồng cà phê hiểu rõ cách tỉa cành cho cây cà phê giai đoạn kiến thiết cơ bản bước vào thời kỳ kinh doanh.
Thời điểm tỉa cành và thực trạng
Đối với cây cà phê mới bắt đầu cho bói quả, sản lượng năm đầu thường chưa cao. Tuy nhiên, đây là giai đoạn rất quan trọng để định hình tán cây. Nếu không tỉa cành kịp thời sẽ dẫn đến các vấn đề như:
Cành quá nhiều, tán rậm rạp
Cành thấp sát đất, cản trở ánh sáng và thông gió
Khó khăn trong việc làm cỏ và chăm sóc
Dễ phát sinh sâu bệnh, đặc biệt là mọt cành
Vì vậy, sau khi thu hoạch xong cần tiến hành tỉa cành đồng loạt.
Nguyên tắc tỉa cành
Giữ lại thân chính và cành khỏe
Mỗi cây nên giữ lại khoảng 3–4 thân hoặc cành chính khỏe mạnh để nuôi cho vụ sau. Ưu tiên giữ:
Cành sinh trưởng tốt
Cành không chạm đất
Cành phân bố đều, hợp lý
Loại bỏ cành thấp
Các cành cách mặt đất khoảng 30–40 cm nên được xử lý:
Cành chạm đất hoặc cong xuống nên cắt bỏ
Ngay cả cành đẹp nhưng quá thấp cũng nên loại bỏ
Lý do là vì các cành này làm giảm thông thoáng, gây khó khăn khi chăm sóc và dễ nhiễm sâu bệnh.
Tỉa bớt cành yếu và cành dày
Cần loại bỏ các loại cành sau:
Cành nhỏ, yếu, không có khả năng cho quả tốt
Cành mọc dày, che khuất lẫn nhau
Cành mọc bên trong tán
Mục đích là tập trung dinh dưỡng nuôi các cành khỏe, giúp tăng năng suất và chất lượng quả.
Cắt bỏ cành bị sâu bệnh
Cần kiểm tra và loại bỏ:
Cành bị mọt đục
Cành khô hoặc hư hại
Nếu không xử lý kịp thời, sâu bệnh sẽ lây lan rất nhanh ra toàn vườn.
Quản lý chồi non
Trong quá trình tỉa cành cần chú ý đến chồi non:
Những chồi nhỏ, yếu nên cắt bỏ sát gốc
Không nên bẻ bằng tay mà nên dùng kéo cắt
Tránh làm hỏng phần đế chùm quả
Việc này giúp tiết kiệm dinh dưỡng và hạn chế sâu bệnh phát triển.
Định hướng tán cây
Tỉa cành không chỉ là loại bỏ mà còn là định hướng:
Phân bố cành theo hướng ánh sáng
Điều chỉnh cành hơi nghiêng về hướng mong muốn
Tránh để cành chồng chéo lên nhau
Một tán cây tốt cần đảm bảo thông thoáng, nhận đủ ánh sáng và có không gian phát triển quả.
Quản lý cây nhiều thân
Đối với cây có nhiều thân (5–6 thân):
Cần làm sạch phần gốc để tăng độ thông thoáng
Kiểm soát mật độ cành
Đảm bảo mỗi thân có không gian phát triển
Những sai lầm thường gặp
Không dám cắt cành vì tiếc
Không tỉa cành trong thời gian dài
Giữ quá nhiều cành khiến cây bị rậm
Những sai lầm này có thể làm giảm năng suất và chất lượng cà phê.
Tỉa cành hiệu quả cần tuân thủ các nguyên tắc:
Loại bỏ cành yếu, giữ lại cành khỏe
Cắt bỏ cành thấp, ưu tiên cành cao
Tỉa thưa hợp lý
Ưu tiên phòng trừ sâu bệnh
Việc tỉa cành đúng cách sẽ giúp cải thiện thông thoáng, giảm sâu bệnh và nâng cao năng suất cũng như chất lượng cà phê trong những năm tiếp theo.
