Trong sản xuất cà phê, quản lý cỏ dại luôn là vấn đề gây tranh luận. Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy nếu không kiểm soát cỏ, năng suất cà phê có thể giảm tới 30–40%. Tuy nhiên, gần đây một số chuyên gia lại đề xuất duy trì thảm cỏ ở giữa hàng nhằm tận dụng lợi ích sinh thái. Vậy đâu là cách làm hiệu quả?
Một nghiên cứu dài hạn tại Brazil đã cung cấp câu trả lời rõ ràng.
- Tổng quan nghiên cứu
Thí nghiệm được thực hiện từ năm 2013 đến 2025 tại vùng Mogiana Paulista (bang São Paulo, Brazil), trên giống cà phê Mundo Novo 379/19.
Mật độ trồng: 3,5 x 0,7 m
Giữ sạch cỏ trong phạm vi 1m quanh gốc
Cỏ chỉ được xử lý ở phần giữa hàng
Theo dõi trong 9 vụ thu hoạch liên tiếp + 1 vụ sau khi đốn phục hồi (skeleton pruning)
Các loại cỏ chính trong vườn gồm:
Brachiaria decumbens (cỏ Brachiaria)
Cỏ xuyến chi (picão preto)
Dây leo (corda de viola)
Cỏ buva
- Kết quả chính
2.1. Ảnh hưởng đến năng suất
Vườn không kiểm soát cỏ giảm năng suất trung bình khoảng 38% sau 9 vụ.
Các phương pháp kiểm soát cỏ khác nhau (thuốc trừ cỏ, trồng cỏ phủ…) không khác biệt nhiều về lâu dài.
Tuy nhiên, 2 năm đầu có sự khác biệt rõ rệt, các phương pháp kiểm soát tốt cho năng suất cao hơn.
Kết luận:
Không kiểm soát cỏ là nguyên nhân chính gây giảm năng suất nghiêm trọng.
2.2. Tác động theo giai đoạn
Giai đoạn đầu (cây non):
Cỏ cạnh tranh mạnh dinh dưỡng và nước → giảm sinh trưởng và năng suất.
Giai đoạn ổn định (nhiều năm):
Sự khác biệt giữa các phương pháp quản lý cỏ giảm dần.
2.3. Vai trò của từng loại cỏ
Đặc biệt đáng chú ý là Brachiaria decumbens:
Là loài chiếm ưu thế trong nghiệm thức không kiểm soát
Gây ảnh hưởng rất lớn đến năng suất
Ngay cả khi chỉ cắt (không tiêu diệt), vẫn gây thiệt hại đáng kể
Đây là loại cỏ cần kiểm soát chặt chẽ nhất trong vườn cà phê.
2.4. Kết quả sau khi đốn phục hồi
Sau khi cắt đốn cây (năm 2024):
Những lô có Brachiaria decumbens (dù có cắt) vẫn cho năng suất thấp
Kết quả gần tương đương với lô không kiểm soát cỏ
Điều này cho thấy:
Trong giai đoạn phục hồi sau đốn, cỏ dại gây hại nghiêm trọng hơn bình thường
- Đánh giá các phương pháp quản lý cỏ
Hiệu quả cao:
Sử dụng thuốc trừ cỏ hợp lý
Trồng cỏ kiểm soát như Brachiaria ruziziensis
Hiệu quả trung bình:
Cắt cỏ thông thường (chỉ giảm nhẹ thiệt hại)
Kém hiệu quả:
Không kiểm soát cỏ
Để Brachiaria decumbens phát triển tự nhiên
- Kết luận và khuyến nghị
Từ nghiên cứu, có thể rút ra 6 điểm quan trọng:
Không kiểm soát cỏ có thể làm giảm ~38% năng suất
Thiệt hại lớn nhất xảy ra ở giai đoạn đầu
Kiểm soát bằng thuốc hoặc cỏ phủ có kiểm soát cho hiệu quả tốt hơn
Chỉ cắt cỏ là chưa đủ
Về dài hạn, các phương pháp kiểm soát có hiệu quả tương đương
Sau đốn phục hồi, cần kiểm soát cỏ chặt chẽ hơn, đặc biệt là Brachiaria decumbens
- Gợi ý cho nông dân và doanh nghiệp
Luôn giữ sạch cỏ quanh gốc cà phê
Không để cỏ cạnh tranh mạnh trong 2–3 năm đầu
Tránh để cỏ Brachiaria decumbens lan rộng
Có thể áp dụng mô hình cỏ phủ có kiểm soát, nhưng cần chọn đúng loại
Tăng cường quản lý cỏ sau khi đốn cây
