Trong sản xuất cà phê, tưới nước đúng thời điểm quyết định rất lớn đến tỷ lệ ra hoa, độ đồng đều của hoa và chất lượng quả về sau. Nhiều vườn cà phê cho hoa rải rác, nở nhiều đợt, dẫn đến thu hoạch kéo dài, năng suất và chất lượng không đồng đều. Nguyên nhân chính thường nằm ở việc chưa căn đúng độ héo của cây và mức phát triển của nụ hoa.
- Vì sao cần thường xuyên kiểm tra vườn cà phê trước khi tưới?
Trước khi tưới, người trồng cần đi kiểm tra vườn thường xuyên, tập trung vào hai yếu tố chính:
Lượng hoa và độ phát triển của nụ hoa
Mức độ héo sinh lý của cây cà phê
Không nên tưới theo cảm tính hay theo lịch cố định, vì:
Mỗi vườn có điều kiện đất, giống, cách trồng khác nhau
Có vườn khô rất nhanh, có vườn giữ ẩm lâu
Vườn có phun thuốc kích hoa sẽ khác vườn không phun
- Quan sát nụ hoa: Dấu hiệu quan trọng để quyết định tưới
2.1. Nụ hoa đã ra đến trùm cuối
Thời điểm tưới lý tưởng là khi:
Nụ hoa đã ra đến trùm cuối cùng trên cành, kể cả phần ngọn
Nụ hoa xuất hiện cả trong thân cành và ngoài đầu cành
Trên toàn bộ tán cây, hoa phân bố tương đối đồng đều
Nếu nụ hoa mới ra lác đác, chưa đến trùm cuối thì chưa nên tưới vội.
2.2. Kích thước nụ hoa đạt yêu cầu
Một dấu hiệu rất dễ nhận biết:
Trùm hoa cuối đã to gấp 2–3 lần nụ ban đầu
Trùm trong to, trùm ngoài vẫn còn nhỏ nhưng đã hiện rõ
Khi trùm trong đã phát triển tốt, trùm ngoài đã xuất hiện, tưới nước là đạt yêu cầu.
- Độ héo của cây: Yếu tố không thể bỏ qua
Ngoài hoa, độ héo của cây là tiêu chí quyết định thứ hai.
3.1. Cách nhận biết cây héo “đúng mức”
Buổi trưa: lá hơi cụp, mất độ bóng
Chiều 5–6 giờ: cây có dấu hiệu “tỉnh lại”, lá không còn cụp nhiều
Đây là trạng thái héo sinh lý vừa đủ, có thể tiếp tục siết nước vài ngày nếu hoa chưa ra hết.
3.2. Khi nào phải tưới ngay?
Đến 5–7 giờ tối, lá vẫn cụp như buổi trưa
Cành non bắt đầu săn lại, không còn tròn mập
Sờ lá thấy mất độ đàn hồi
Cây đã héo nặng, bắt buộc phải tưới ngay, không nên ép thêm.
Nếu để quá mức này, cây sẽ suy, hoa nở không đồng đều và khó phục hồi.
- Lưu ý quan trọng trong giai đoạn mang hoa
4.1. Hạn chế phun thuốc khi hoa đã nhiều
Mưa, sương nặng hoặc phun thuốc (thuốc sâu, rửa vườn, mọt cành…)
đều có thể kích thích hoa nở sớm, nở rải rác
Khuyến cáo:
Khi cây đã mang nhiều hoa, nên ngưng phun – ngưng xịt
Tránh tác động cơ học làm ảnh hưởng trùm hoa chuẩn bị nở
4.2. Với vườn còn xanh, ít hoa
Những vườn mới thu hoạch xong, cây còn xanh
Hoa ra ít, không đồng đều
Có thể sử dụng thuốc kích hoa để:
Hoa ra tập trung hơn
Giảm thời gian chờ siết cây quá lâu
Hạn chế ra hoa nhiều đợt
- Tưới nước như thế nào để hoa nở đều?
Khi quyết định tưới, cần tưới thật đủ nước
Đảm bảo nước thấm sâu, giúp hoa nở đồng loạt
Sau đợt tưới đầu:
Có thể tiếp tục siết nước nhẹ để kích thích các nụ còn sót nở tiếp
Không nên tưới rải rác, tưới nửa vời
- Chiến lược giữ hoa: Không phải càng nhiều càng tốt
Với một số giống cà phê năng suất cao (ví dụ giống lá xoài):
Nếu để quá nhiều hoa, cây mang nhiều trái:
Quả sẽ nhỏ
Dinh dưỡng phân tán
Chỉ nên giữ khoảng 70–80% lượng hoa
Ít trái hơn nhưng:
Quả to hơn
Chất lượng tốt hơn
Hiệu quả kinh tế cao hơn
Để tưới nước cho cà phê đúng thời điểm, bà con cần ghi nhớ 3 nguyên tắc cốt lõi:
Hoa đã ra đến trùm cuối, nụ đạt kích thước yêu cầu
Cây héo đúng mức, chưa suy kiệt
Tưới đủ nước – đúng lúc – hạn chế tác động khi cây mang hoa
Làm tốt khâu này sẽ giúp:
Hoa nở đồng loạt
Quả chín tập trung
Thu hoạch gọn một đợt
Nâng cao năng suất và chất lượng vườn cà phê
