Nếu bạn từng tìm hiểu về văn hóa cà phê Pháp, chắc hẳn đã nghe lời “nhắc khéo” quen thuộc: buổi chiều vào quán cà phê ở Pháp thì đừng gọi cappuccino. Đây không phải là luật cấm chính thức, mà là một “quy ước ngầm” trong đời sống thường ngày. Vậy thói quen này hình thành như thế nào và vì sao lại tồn tại dai dẳng đến hôm nay?
Trước hết, cần hiểu rằng chuyện không uống cappuccino sau bữa trưa không chỉ riêng nước Pháp, mà gắn liền với truyền thống ẩm thực của nhiều quốc gia châu Âu, đặc biệt là Ý. Trong quan niệm của người Pháp, cappuccino là thức uống dành cho bữa sáng, chứ không phải đồ uống sau một bữa ăn chính. Lý do quan trọng nhất nằm ở cách họ nhìn nhận mối quan hệ giữa ăn uống và tiêu hóa.
Cappuccino chứa nhiều sữa nóng. Với người Pháp, sau một bữa trưa đầy đủ – thường có món chính, phô mai hoặc tráng miệng – việc nạp thêm một lượng lớn sữa có thể khiến hệ tiêu hóa “quá tải”, dễ gây đầy bụng và buồn ngủ. Trong khi đó, bữa trưa được xem là bữa ăn quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất làm việc buổi chiều, nên họ tránh những gì có thể gây khó chịu cho cơ thể.
Vì vậy, nếu uống cà phê sau bữa trưa, mục đích chính chỉ là tỉnh táo. Lựa chọn phổ biến nhất chính là espresso: lượng nhỏ, không sữa, dễ tiêu hóa và cung cấp caffeine nhanh. Đây cũng là lý do bạn thường thấy người Pháp đứng uống một tách espresso ngắn gọn tại quầy sau giờ ăn.
Ngược lại, cappuccino từ lâu đã gắn chặt với buổi sáng. Đây là loại cà phê sữa có vị dịu, giúp cơ thể “khởi động” nhẹ nhàng cho một ngày mới. Trong các tiệm bánh buổi sáng ở Pháp, hình ảnh quen thuộc là một chiếc croissant ăn kèm cappuccino hoặc café crème. Sự kết hợp này được xem là đủ năng lượng nhưng không quá nặng nề cho dạ dày khi mới thức dậy.
Nguồn gốc của cappuccino cũng góp phần củng cố thói quen này. Tên gọi Cappuccino xuất phát từ dòng tu Capuchin, với màu áo nâu nhạt giống màu cà phê pha sữa. Thức uống này phổ biến đầu tiên ở miền bắc nước Ý và phía nam Áo – những vùng có ngành chăn nuôi bò sữa phát triển, nguồn sữa dồi dào. Điều đó khiến cà phê sữa trở thành lựa chọn tự nhiên cho bữa sáng.
Đến thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20, khi văn hóa ăn uống hiện đại ở châu Âu dần định hình, quan niệm “không uống sữa vào buổi chiều” càng được củng cố. Người ta tin rằng cơ thể người trưởng thành khó tiêu hóa sữa vào thời điểm này, dễ gây mệt mỏi. Đồng thời, trong xã hội châu Âu lúc bấy giờ, đặc biệt là tầng lớp trung lưu và thượng lưu, việc tuân thủ đúng “nghi thức ăn uống” cũng thể hiện sự hiểu biết và địa vị xã hội. Từ đó, quy tắc “buổi sáng uống cà phê sữa, sau bữa trưa uống cà phê đen” dần trở thành chuẩn mực.
Chính vì vậy mới xuất hiện quan niệm rằng nếu gọi cappuccino vào buổi chiều ở Pháp, bạn có thể bị xem là khách du lịch hoặc người không rành văn hóa địa phương. Khi một người Pháp từ chối cappuccino sau bữa trưa, điều đó không chỉ là thói quen cá nhân, mà còn phản ánh cả lịch sử y học, nông nghiệp, giai cấp và bản sắc văn hóa.
Dù vậy, ngày nay mọi thứ đã cởi mở hơn. Nhiều quán cà phê sẵn sàng phục vụ cappuccino cả buổi chiều để chiều lòng du khách, và không ít người Pháp cũng chẳng còn quá khắt khe với truyền thống này. Uống gì hoàn toàn là lựa chọn cá nhân. Tuy nhiên, nếu bạn muốn trải nghiệm một ngày thật “đúng chất Pháp”, sau bữa trưa hãy thử gọi một tách espresso nhỏ gọn – vừa tỉnh táo, vừa đúng điệu.
