Trong một quán cà phê sang trọng trên đại lộ Oscar Freire của São Paulo, ly espresso được phục vụ hôm nay có chút khác biệt: lớp crema dày, hương cacao rõ nét và vị chua gần như không có. Điều đặc biệt là ly espresso này được làm từ 100% robusta – loại hạt từng bị xem là “giá rẻ” và chỉ phù hợp cho cà phê hòa tan.
Theo Marco Kerkmeester, đồng sáng lập chuỗi Santo Grao, robusta nếu được chế biến tốt không chỉ cho crema đẹp mà còn có vị socola đậm, mang lại trải nghiệm hoàn toàn mới cho người uống.
Robusta Đang Đổi Thay Trên Nông Trại Brazil
Khi biến đổi khí hậu khiến diện tích trồng arabica ngày càng thu hẹp, nông dân Brazil đã bắt đầu đầu tư mạnh vào kỹ thuật thu hoạch và chế biến để tạo ra robusta chất lượng cao. Một nghiên cứu năm 2022 cho thấy hơn 75% diện tích trồng arabica tốt nhất của Brazil có thể trở nên không còn phù hợp vào năm 2050 do nhiệt độ tăng và hạn hán kéo dài.
Trong bối cảnh giá cà phê toàn cầu liên tục lập kỷ lục mới và nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh, robusta cao cấp trở thành giải pháp để các nhà rang xay giảm chi phí pha trộn nhưng vẫn giữ được hương vị hấp dẫn.
Lucas Venturim – chủ trang trại robusta ở bang Espirito Santo – cho biết cha anh vốn là nông dân arabica, nhưng chưa bao giờ tin rằng robusta là “kém chất lượng”. Với câu chuyện như vậy, thế hệ nông dân mới của Brazil đang nhìn robusta bằng một ánh mắt hoàn toàn khác.
SCA Thay Đổi Tiêu Chuẩn – Robusta Được Công Nhận
Hiệp hội Cà phê Đặc sản (SCA) trong năm nay đã điều chỉnh khóa đánh giá chất lượng, cho phép giám khảo mô tả và chấm điểm chính xác cả arabica lẫn robusta chất lượng cao. Từ năm 2026, SCA cũng sẽ cập nhật lại bộ từ vựng mô tả hương vị để bổ sung những đặc điểm của robusta ngon, như hương gia vị hay mùi thơm mạnh.
Nhu cầu robusta cao cấp tăng mạnh ở Đông Nam Á và các thương hiệu như Nguyen Coffee Supply (Mỹ) đã góp phần đưa robusta chất lượng vào thị trường quốc tế, giúp loại hạt này nhận được sự chú ý nhiều hơn.
Espirito Santo: Trung Tâm Chuyển Mình Của Robusta Brazil
Bang Espirito Santo – nơi chiếm phần lớn sản lượng robusta của Brazil – đang đặt mục tiêu đến năm 2032 sản xuất 1,5 triệu bao robusta đặc sản, tăng gấp 150 lần so với con số 10.000 bao hiện nay.
Điều này đòi hỏi nông dân phải thay đổi phương pháp sau thu hoạch. Trước đây, việc sấy hạt bằng khói hoặc nhiệt độ cao khiến chất lượng giảm sút. Giờ đây, các hợp tác xã như Cooabriel đang hướng dẫn nông dân sử dụng máy sấy hiện đại, phân loại kỹ càng để đảm bảo chất lượng đồng đều.
Sự thay đổi này không chỉ nâng chất robusta mà còn thu hút cả nông dân arabica chuyển sang trồng robusta vì năng suất cao hơn và nhu cầu thị trường tăng mạnh. Theo đại diện ngành nông nghiệp bang, gần như không có ai bỏ robusta để quay lại arabica.
Giá Robusta Cao Cấp Tăng Mạnh
Chất lượng tăng đồng nghĩa với giá trị tăng. Theo dữ liệu của Cecafe, giá trung bình một bao robusta đặc sản của Brazil trong năm nay đã vượt 295 USD, cao gấp đôi năm 2021. Trên thị trường thế giới, giá robusta cũng đã tăng hơn 80% kể từ 2021.
Sự công nhận của thị trường giúp robusta được xuất hiện rõ ràng hơn trong các phối trộn espresso, thay vì bị “giấu tên” như trước. Các nhà rang xay giờ đây tự tin nhấn mạnh đặc tính của robusta trong sản phẩm của họ.
Jordan Hooper từ Sucafina nhận xét rằng robusta không còn cố gắng “đấu” với arabica nữa. Thay vào đó, robusta được đánh giá như một loại hạt có giá trị riêng, hương vị riêng và tiềm năng riêng.
Thị Hiếu Người Brazil Đang Thay Đổi
Với người Brazil, một tách cà phê có hậu vị đậm, cảm giác dày miệng và chút đắng lại là sở thích quen thuộc. Chính vì vậy, robusta – với đặc tính tự nhiên mạnh mẽ – đang có cơ hội lớn để phát triển trong thị trường nội địa.
Như lời barista Natalia Ramos Braga: nếu khách thích vị đắng hơn và thân vị dày hơn, robusta hoàn toàn là lựa chọn phù hợp.
