Từ “nguyên liệu giá rẻ” đến người tham gia mới trong phân khúc cà phê đặc sản
Trong thời gian dài, cà phê Robusta trong chuỗi giá trị ngành cà phê toàn cầu thường được xem là nguyên liệu bổ sung cho Arabica, chủ yếu dùng trong cà phê hòa tan hoặc các sản phẩm pha trộn thương mại. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, khi giá cà phê thế giới liên tục tăng cao và biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến các vùng trồng Arabica, Robusta đang trải qua một quá trình tái định vị giá trị chưa từng có.
Tại một quán cà phê hiện đại trên đường Oscar Freire – khu bán lẻ cao cấp của thành phố São Paulo (Brazil), một ly espresso với hương chocolate đậm, lớp crema dày và vị đắng quyến rũ lại được pha hoàn toàn từ hạt Robusta. Hiện tượng này phản ánh sự thay đổi lớn trong nhận thức của ngành – Robusta không còn chỉ là nguyên liệu giá rẻ, mà đang dần bước vào hệ sinh thái cà phê đặc sản.
Giá tăng và áp lực khí hậu thúc đẩy tái cấu trúc ngành
Trong những năm gần đây, thị trường cà phê toàn cầu phải đối mặt với áp lực kép từ nguồn cung và chi phí. Một mặt, thời tiết cực đoan ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng và tính ổn định của các vùng trồng Arabica. Mặt khác, căng thẳng thương mại và chi phí logistics gia tăng khiến giá nguyên liệu tiếp tục leo thang.
Trong bối cảnh đó, lợi thế của Robusta ngày càng rõ rệt:
- Khả năng thích ứng khí hậu cao hơn
Robusta chịu nhiệt tốt hơn và có khả năng kháng sâu bệnh cao, phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu. - Hiệu suất sản xuất cao hơn
Năng suất trên mỗi hecta của Robusta cao hơn đáng kể so với Arabica, chu kỳ thu hoạch ngắn hơn và sản lượng ổn định hơn. - Cơ cấu chi phí và lợi nhuận cạnh tranh hơn
Đối với các nhà rang xay, Robusta chất lượng cao có thể tăng tỷ lệ phối trộn mà vẫn đảm bảo hương vị, giúp kiểm soát chi phí sản xuất và duy trì biên lợi nhuận.
Ông Marcio Ferreira – Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu Cà phê Brazil (Cecafe) cho biết Robusta chất lượng cao giúp doanh nghiệp duy trì chất lượng sản phẩm đồng thời ổn định chi phí.
Brazil trở thành trung tâm chuyển đổi Robusta đặc sản
Là quốc gia sản xuất Arabica lớn nhất thế giới và đồng thời là nhà sản xuất Robusta lớn thứ hai, Brazil đang nổi lên như trung tâm phát triển Robusta đặc sản. Trong đó, bang Espírito Santo đóng vai trò then chốt.
Bang này đã đặt mục tiêu rõ ràng:
Đạt sản lượng 1,5 triệu bao Robusta đặc sản mỗi năm vào năm 2032
Hiện sản lượng mới khoảng 10.000 bao
Sự tăng trưởng mạnh mẽ này đến từ việc nâng cấp toàn bộ chuỗi sản xuất, bao gồm:
Thu hoạch chọn lọc
Công nghệ sấy và chế biến hiện đại
Hệ thống phân loại và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt
Phát triển giống cây chất lượng cao quy mô lớn
Ví dụ, hợp tác xã lớn Cooabriel đã mở rộng công suất sản xuất cây giống từ 2 triệu lên 10 triệu cây mỗi năm, cho thấy xu hướng chuyển dịch sang sản xuất Robusta đặc sản quy mô lớn.
Hệ thống giá trị mới: Robusta bước vào phân khúc giá cao
Giá Robusta đang tăng mạnh trên thị trường quốc tế. Theo số liệu:
Đến tháng 10/2026, giá trung bình Robusta đặc sản đạt khoảng 295 USD/bao 60 kg
Tăng hơn gấp đôi so với năm 2021
Giá hợp đồng tương lai Robusta tăng hơn 80% từ năm 2021, đạt khoảng 4.370 USD/tấn
Trong khi đó, Arabica tăng khoảng 60%
Việc giá tăng không chỉ giúp cải thiện thu nhập cho nông dân mà còn củng cố vai trò chiến lược của Robusta trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đối với ngành rang xay, Robusta đặc sản trở thành công cụ quan trọng giúp cân bằng chi phí nguyên liệu và duy trì chất lượng sản phẩm.
Nâng cấp tiêu chuẩn ngành thay đổi nhận thức thị trường
Sự chuyển đổi của Robusta không chỉ diễn ra ở khâu sản xuất mà còn trong hệ thống đánh giá chất lượng. Hiệp hội Cà phê Đặc sản (SCA) đã cập nhật chương trình đánh giá, chính thức đưa Robusta vào tiêu chuẩn chấm điểm chuyên môn.
Sự thay đổi này có ý nghĩa quan trọng:
Robusta được đánh giá dựa trên chất lượng hương vị thay vì chỉ dựa trên chủng loại
Ngành cà phê ngày càng công nhận các đặc tính như hương gia vị, body dày và cấu trúc ổn định của Robusta
Giúp nâng cao mức độ chấp nhận của người tiêu dùng đối với Robusta đặc sản
Bà Kim Ionescu – Giám đốc Phát triển Chiến lược của SCA cho biết ngành cà phê đang chuyển từ định kiến theo giống sang đánh giá dựa trên chất lượng thực tế.
Sự thay đổi chiến lược canh tác của nông dân
Trước cơ hội lợi nhuận và nhu cầu quản trị rủi ro, nhiều nông dân trồng Arabica bắt đầu chuyển sang hoặc kết hợp trồng Robusta. Xu hướng này phản ánh chiến lược đa dạng hóa sản xuất nhằm:
Giảm rủi ro khí hậu
Đảm bảo sản lượng ổn định
Tận dụng tiềm năng giá trị cao của Robusta đặc sản
Xu hướng này có thể làm thay đổi bản đồ sản xuất cà phê toàn cầu trong tương lai, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.
Robusta – nhân tố then chốt đảm bảo ổn định chuỗi cung ứng cà phê toàn cầu
Tổng thể, Robusta đang chuyển mình từ nguyên liệu bổ sung thành nguồn lực chiến lược của ngành cà phê thế giới. Giá trị của Robusta không chỉ nằm ở lợi thế chi phí mà còn ở tính ổn định nguồn cung và tiềm năng nâng cao chất lượng.
Sự phát triển của Robusta đặc sản phản ánh ba xu hướng lớn của ngành cà phê:
Chuyển đổi sang sản xuất hiệu quả và thích ứng khí hậu
Người tiêu dùng ngày càng chấp nhận sự đa dạng hương vị
Cơ cấu lợi nhuận trong chuỗi cung ứng trở nên cân bằng hơn
Từ ly espresso tại khu Oscar Freire, Robusta đã chứng minh rằng đây không còn là lựa chọn giá rẻ, mà đang trở thành trụ cột quan trọng giúp ngành cà phê toàn cầu duy trì tăng trưởng bền vững.—báo cà phê
