Quy định Chống Phá rừng của Liên minh châu Âu (European Union Deforestation Regulation – EUDR) đang trở thành một trong những chính sách có tác động sâu rộng nhất đến chuỗi cung ứng cà phê toàn cầu. Tuy nhiên, các quyết định trì hoãn liên tiếp trong quá trình triển khai quy định này đang gây ra sự chia rẽ rõ rệt trong nội bộ ngành.
Ban đầu, EUDR dự kiến có hiệu lực vào cuối năm 2024. Sau lần trì hoãn thứ nhất, mốc thời gian được dời sang cuối năm 2025. Và mới đây, Nghị viện châu Âu tiếp tục bỏ phiếu thông qua việc lùi thời điểm thực thi đến cuối tháng 12/2026, với 402 phiếu thuận và 250 phiếu chống. Đây là lần trì hoãn thứ hai của một quy định vốn được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong việc ngăn chặn phá rừng liên quan đến các mặt hàng nông sản, trong đó có cà phê.
Ngành cà phê châu Âu bị chia rẽ
Trong suốt năm qua, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp cà phê lớn đã lên tiếng ủng hộ việc trì hoãn EUDR, với lý do hạ tầng dữ liệu và mức độ sẵn sàng của chuỗi cung ứng vẫn chưa đồng đều. Giuseppe Lavazza, Chủ tịch Tập đoàn Lavazza, là một trong những tiếng nói tiêu biểu cho quan điểm này.
Ở chiều ngược lại, các tập đoàn đa quốc gia như Nestlé và Mars Wrigley đã gửi thư chính thức tới Liên minh châu Âu, kêu gọi không tiếp tục thay đổi khung thời gian thực thi. Theo nhóm này, việc trì hoãn quá lâu có thể làm suy yếu động lực cải cách và tạo ra sự bất định kéo dài cho các doanh nghiệp đã đầu tư mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu của EUDR.
Không chỉ là câu chuyện của châu Âu
Mặc dù EUDR trực tiếp áp dụng cho các doanh nghiệp đặt trụ sở tại EU, tác động của quy định này sẽ lan tỏa ra toàn bộ chuỗi cung ứng cà phê toàn cầu – từ nông hộ, hợp tác xã, nhà xuất khẩu cho đến nhà rang xay và thương hiệu.
Will Corby, Giám đốc Cà phê và Tác động Xã hội của Pact Coffee (Vương quốc Anh), cho rằng nguyên nhân chính của các lần trì hoãn trước đây là do “thiếu sự sẵn sàng và hạ tầng cần thiết”.
“Trong năm nay, phần lớn ngành cà phê đã có nguồn lực tốt hơn và chuẩn bị nghiêm túc hơn cho việc tuân thủ EUDR,” Corby nhận định. “Tuy nhiên, vẫn còn nhiều đơn vị đang tụt lại phía sau, và vấn đề không chỉ nằm ở cà phê, mà còn ở các mặt hàng khác và sự phức tạp của toàn bộ chuỗi cung ứng.”
Áp lực lớn đặt lên vai nông hộ nhỏ
Một trong những thách thức lớn nhất của EUDR là yêu cầu truy xuất nguồn gốc đến từng thửa đất, bao gồm dữ liệu định vị địa lý (geomapping). Điều này đặc biệt khó khăn đối với các nông hộ nhỏ – nhóm chiếm đa số trong ngành cà phê thế giới.
Kenya là một ví dụ điển hình. Tháng 7/2025, chính phủ nước này bắt đầu chiến dịch lập bản đồ địa lý cho toàn bộ diện tích trồng cà phê. Tuy nhiên, theo Cơ quan Nông nghiệp và Thực phẩm Kenya (AFA), tại thời điểm công bố, mới chỉ 30% diện tích cà phê quốc gia tại 16 trong số 33 hạt được hoàn thành geomapping, tương đương 32.688 ha.
Corby cho rằng việc trì hoãn EUDR thêm 12 tháng là “khoảng thời gian cực kỳ quan trọng” để các nông hộ nhỏ có thể chuẩn bị tốt hơn.
“Nhiều người trồng cà phê nhỏ lẻ không có đủ năng lực hoặc nguồn lực để tự thực hiện geomapping,” ông nói. “Điều này có thể dẫn tới rủi ro là một nhà xuất khẩu nào đó thực hiện việc lập bản đồ và sau đó ‘khóa chặt’ nông hộ vào việc bán cà phê độc quyền cho họ, vì họ nắm giữ toàn bộ dữ liệu.”
Theo ông, giải pháp bền vững là xây dựng một thị trường dữ liệu mở, nơi người trồng không cần hiểu sâu về công nghệ, nhưng có thể tiếp cận nhiều nhà xuất khẩu khác nhau – những đơn vị có khả năng quản lý và chuyển giao các gói dữ liệu tuân thủ EUDR.
Trì hoãn không đồng nghĩa với chậm lại
Dù thời điểm thực thi chính thức bị lùi lại, Corby tin rằng EUDR đã và đang tạo ra tác động tích cực.
“Rất nhiều doanh nghiệp đã chuẩn bị cho mốc tháng 12/2025. Vì vậy, ngay trong năm 2026, chúng ta có thể đã thấy những thay đổi thực tế về truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng, dù quy định chưa chính thức có hiệu lực,” ông nói.
Các tập đoàn cà phê lớn đang đầu tư hàng triệu euro vào hệ thống dữ liệu, công nghệ truy xuất và quan hệ trực tiếp với người trồng. Điều này giúp hàng chục nghìn nông hộ trên toàn cầu được đưa vào các chuỗi cung ứng minh bạch hơn – một bước tiến quan trọng cho cả môi trường lẫn sinh kế người trồng.
Minh bạch – nền tảng của thương mại cà phê công bằng
Với Pact Coffee, truy xuất nguồn gốc không phải là yêu cầu mới. Trong suốt 13 năm hoạt động, toàn bộ cà phê của công ty đều đạt mức 100% truy xuất được, và được mua từ những người trồng có quan hệ hợp tác dài hạn.
“Minh bạch cho phép chúng tôi đảm bảo người trồng được trả mức giá thực sự công bằng,” Corby nhấn mạnh. “Và chính điều đó giúp những người trồng cà phê giỏi nhất thế giới có thể phát triển bền vững.”
Việc EUDR bị trì hoãn có thể gây tranh cãi, nhưng với nhiều doanh nghiệp và người trồng, đây không phải là bước lùi – mà là thêm thời gian để xây dựng một chuỗi cung ứng cà phê minh bạch, công bằng và có trách nhiệm hơn trong dài hạn.
