Trung Quốc hiện đã vượt Ý để trở thành quốc gia tiêu thụ cà phê lớn hơn, dù Ý vẫn được xem là “cái nôi” của espresso và một trong những thị trường cà phê truyền thống lớn nhất thế giới. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), tiêu thụ cà phê của Trung Quốc đạt 6 triệu bao trong năm 2024, so với khoảng 5,5 triệu bao của Ý.
Dù đây là số liệu tổng hợp – được phân bổ trên dân số hơn 1,4 tỷ người của Trung Quốc so với chưa tới 59 triệu người ở Ý – nhưng mức tăng trưởng vẫn rất ấn tượng. Trong vòng 15 năm, tiêu thụ cà phê tại Trung Quốc đã tăng gấp khoảng ba lần, từ xấp xỉ 2 triệu bao năm 2010.
Ngay cả mức tiêu thụ bình quân đầu người, dù còn thấp, cũng đã tăng đáng kể: từ 3–4 tách mỗi năm vào đầu những năm 2000 lên khoảng 22 tách vào năm 2024. Việc trung bình mỗi người Trung Quốc uống chưa tới hai tách cà phê mỗi tháng cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn.
Điều này càng rõ rệt khi so sánh với các thị trường châu Á đã trưởng thành hơn như Hàn Quốc (405 tách/người/năm) và Nhật Bản (207 tách/người/năm). Theo USDA, quá trình đô thị hóa tiếp tục và ảnh hưởng ngày càng mạnh của thế hệ Gen Z sẽ còn thúc đẩy Trung Quốc chuyển mình thành một trong những thị trường tiêu thụ cà phê lớn của thế giới – trên thực tế, điều này đã và đang diễn ra.
USDA dự báo tiêu thụ cà phê của Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng mạnh, khoảng 15% mỗi năm, đưa nước này vào nhóm các thị trường cà phê tăng trưởng nhanh nhất toàn cầu.
Văn hóa tiêu dùng cà phê đang định hình theo cách riêng
Không chỉ là câu chuyện về con số, báo cáo còn nhấn mạnh sự hình thành của một nền văn hóa cà phê mang bản sắc riêng tại Trung Quốc. Dù chịu ảnh hưởng từ các mô hình phương Tây, thị trường này trong những năm gần đây đã phát triển theo những khuôn mẫu độc đáo, cả về cấu trúc thị trường lẫn thói quen tiêu dùng.
Sự phát triển này được hỗ trợ bởi một ngành rang xay ngày càng chuyên nghiệp và chất lượng cao, đồng thời được thúc đẩy bởi xu hướng “Guochao” – làn sóng tiêu dùng mang màu sắc dân tộc, ưu tiên các thương hiệu nội địa.
Theo báo cáo, truyền thông Trung Quốc thường sử dụng số lượng cửa hàng cà phê để đánh giá mức độ trưởng thành của văn hóa cà phê tại các thành phố. “Một thành phố có nhiều quán cà phê phản ánh mức độ đô thị hóa, thu nhập khả dụng tăng, xu hướng tiêu dùng thay đổi và sức sống kinh tế mạnh mẽ, được dẫn dắt bởi dân số trẻ và quốc tế hóa,” báo cáo dẫn nhận định.
Công nghệ và thương mại điện tử đóng vai trò then chốt
USDA cho biết thương mại điện tử là điểm khởi đầu thiết yếu để xây dựng nhận diện thương hiệu tại Trung Quốc, đặc biệt trong giới trẻ. Các thương hiệu mới nổi thường tận dụng kênh online để tăng độ nhận biết, sau đó từng bước mở rộng ra thị trường offline, tạo sự kết nối liền mạch giữa bán hàng trực tuyến và trực tiếp.
Nhờ hệ sinh thái bán lẻ trực tuyến phát triển mạnh với các nền tảng như Taobao, Tmall, JD.com, Douyin và ứng dụng bán lẻ của các chuỗi cửa hàng, người tiêu dùng Trung Quốc có trải nghiệm mua sắm thuận tiện và dễ dàng so sánh giá.
Mua sắm online chủ yếu phổ biến trong nhóm người trẻ, nhưng trên thực tế, người tiêu dùng thường kết hợp cả kênh trực tuyến và cửa hàng truyền thống, tùy theo nhu cầu.
RTD và máy bán hàng tự động thúc đẩy tăng trưởng
Tương tự các thị trường châu Á lớn khác, đồ uống cà phê pha sẵn (RTD) là động lực quan trọng của tiêu thụ cà phê tại Trung Quốc. Thị trường RTD cà phê của Trung Quốc hiện được ước tính khoảng 4 tỷ USD và đến năm 2024 đã chiếm 14,2% thị phần RTD cà phê toàn cầu.
Các nhà phân tích dự báo phân khúc này sẽ tăng trưởng với tốc độ CAGR 6,3% giai đoạn 2025–2030, đưa giá trị thị trường vượt 6 tỷ USD vào cuối thập kỷ.
Khẩu vị sáng tạo và những sự kết hợp “độc lạ”
Người tiêu dùng Trung Quốc, đặc biệt là thế hệ trẻ, xem cà phê như một thức uống thời trang và linh hoạt, có thể được “tái tạo” theo những cách cá nhân hóa và độc đáo. Điều này mở ra không gian cho nhiều sự kết hợp lạ mắt:
Cà phê pha trái cây và hoa: osmanthus, vải, cam…
Cà phê pha trà truyền thống như ô long.
Cà phê gia vị: quế, hoa hồi, thì là, gừng.
Thành phần dưỡng sinh: kỷ tử, táo đỏ, long nhãn, yến sào, collagen.
Cà phê pha rượu: latte baijiu của Luckin Coffee hợp tác với Kweichow Moutai từng gây sốt, bán ra hàng triệu cốc; các thương hiệu khác như Manner Coffee và Peet’s Coffee cũng tung ra đồ uống pha whisky và các loại rượu khác.
Thành phần “dai dai” kiểu trà sữa: nhựa đào, khoai môn nghiền.
USDA kết luận rằng ở phân khúc cà phê phổ thông, cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt. Các thương hiệu quốc tế từng thống trị đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các đối thủ nội địa mở rộng nhanh chóng. Kết hợp với tốc độ đổi mới sản phẩm cao, những yếu tố này đang biến Trung Quốc thành một trong những thị trường cà phê cạnh tranh và đặc sắc nhất thế giới.
