Trong bối cảnh sản lượng và tiêu thụ cà phê toàn cầu tiếp tục tăng, một giống cà phê hiếm có nguồn gốc “tổ tiên” đang thu hút sự chú ý của thị trường, đồng thời đẩy phân khúc cà phê đặc sản lên một tầm cao mới. Tại Brazil, một nhà sản xuất đang thử nghiệm thương mại hóa giống Eugenioides với mục tiêu đưa giá mỗi bao lên tới 20.000 USD – cao gấp nhiều lần so với cà phê arabica hiện nay.
Ông Luiz Paulo Dias Pereira Filho, đại diện thế hệ thứ tư của một gia đình trồng cà phê tại bang Minas Gerais, đang mở rộng diện tích trồng giống Coffea eugenioides tại trang trại Santuário Sul, nằm ở Carmo de Minas. Đây được xem là một trong những loài “tổ tiên” của arabica, nổi bật nhờ hương vị độc đáo và sản lượng cực kỳ hạn chế, khiến nó trở thành dòng cà phê xa xỉ trên thị trường quốc tế.
Theo kế hoạch, ông Pereira dự định bán 10 bao tiêu chuẩn (60 kg/bao) với tổng giá trị khoảng 1 triệu real Brazil. Tính ra, mỗi bao có thể đạt mức giá gần 20.000 USD – cao gấp khoảng 50 lần so với mức giá trung bình hiện tại của arabica (khoảng 400 USD/bao).
Về hương vị, Eugenioides được đánh giá rất cao trong giới chuyên môn. Ông Pereira mô tả loại cà phê này có “độ ngọt vượt trội, hậu vị mượt như nhung, độ axit sáng, cùng hương hoa và trái cây nổi bật”, mang lại trải nghiệm hoàn toàn khác biệt so với các dòng cà phê đặc sản thông thường.
Thực tế, trang trại này đã bắt đầu xuất khẩu Eugenioides sang các thị trường cao cấp như Đài Loan (Trung Quốc), Ả Rập Xê Út, UAE và Pháp. Trong năm 2024, họ đã bán được 3 bao với giá khoảng 90.000 real/bao (tương đương hơn 17.000 USD), cho thấy nhu cầu mạnh mẽ đối với các giống cà phê hiếm.
Theo các chuyên gia trong ngành, xu hướng này khá tương đồng với sự bùng nổ của giống Gesha vào đầu những năm 2000. Đại diện Hiệp hội Cà phê Đặc sản (SCA) nhận định rằng sức hút của Eugenioides đến từ hai yếu tố cốt lõi: độ hiếm và chất lượng hương vị, qua đó định vị sản phẩm trong phân khúc xa xỉ.
Tuy nhiên, mức giá cao đi kèm với những thách thức lớn trong canh tác. Eugenioides rất nhạy cảm với điều kiện khí hậu, dễ bị sâu bệnh và đòi hỏi quy trình chăm sóc khắt khe, với chi phí có thể cao gấp 10 lần so với arabica đã được cải tiến. Đáng chú ý, năng suất của giống này cực thấp – chỉ khoảng 2 bao/ha, chưa tới 10% so với mức trung bình của arabica.
Hiện tại, ông Pereira chỉ trồng Eugenioides trên diện tích khoảng 5 ha, khiến sản lượng hàng năm rất hạn chế, từ đó càng làm tăng giá trị khan hiếm của sản phẩm.
Dự án này bắt đầu từ năm 2017 khi ông nhận được hạt giống từ trang trại Imaculada (Colombia). Kể từ đó, ông liên tục tiến hành chọn lọc và thích nghi giống cây với điều kiện địa phương. Đến nay, ngân hàng giống của trang trại đã bao gồm cả vật liệu gốc và các dòng đã được cải thiện phù hợp với môi trường Brazil.
Về thương mại, các lô cà phê này được xuất khẩu thông qua công ty CarmoCoffees, kết nối trực tiếp với các nhà rang xay và người mua trong phân khúc cao cấp trên toàn cầu.
Kết luận
Sự trỗi dậy của các giống cà phê “tổ tiên” như Eugenioides phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét của thị trường: ưu tiên trải nghiệm hương vị độc đáo và tính khan hiếm. Dù khó mở rộng quy mô, nhưng trong phân khúc cao cấp và sưu tầm, đây có thể trở thành hướng đi chiến lược mới, giúp các quốc gia sản xuất cà phê như Brazil gia tăng giá trị và διαφο hóa sản phẩm trên thị trường quốc tế.
